ኣብ ዙረት ጸሓይ ክንደይ ፕላኔታት`ዮም ዝርከቡ፧ መነመንከ ይበሃሉ፧ ተወሳኺ ሕቶን-መልስን(ህዋ)


ኣብ ዙረት ጸሓይ  ወይ ድማ (Eng. solarsystem) 8 ፕላኔታት ይርከቡ፣ ካብ ጸሓይ ጀሚርና ምስ ንቘጽር ድማ ነዞም ዝስዕቡ ይመስሉ፦


ትግሪኛ
 English
1
ሜርኩሪ
mercury
2
ቪነስ
venus
3
ምድሪ
earth
4
ማርስ
mars
5
ጁፒተር
jupiter
6
ሳቱርን
saturn
7
ዩረይነስ
uranus
8
ኔፕቱን
neptune

 

ነዚ ዝስዕብ ስእላዊ መረዳእታ ተዓዘብ///


                                                         ሓጺር ጭብጥታት ብዛዕባቶም 8 ፕላኔታት

8 ፕላኔታት ርሕቐት ካብ ጸሓይ ሚልየን/ኪ.ሜሰንጣቂት ብ ኪ.ሜርዝነት  ብ ኪ.ምንዙረት ጸሓይ ዘድሊ ግዜ(መዓልቲ)ፍጥነት ኣብ ግዜ ዙረት ኪ.ሜ/ሰዓት
ሜርኩሪ584.8793,30 x 102388172.332 km/h
ቪነስ10812.1034,87 x 1024225126.072 km/h
ምድሪ15012.7355,97 x 1024365107.208 km/h
ማርስ2286.7726,42 x 102368786.868 km/h
ጁፒተር778138.3461,90 x 10274329
(11 ዓመት, 314 መዓልቲ)
47.052 km/h
ሳቱርን1.433114.6325,69 x 102610751
(29 ዓመት, 166 መዓልቲ)
34.884 km/h
ዩረይነስ2.87250.5328,68 x 102530664
(84 ዓመት, 4 መዓልቲ )
24.516 km/h
ነፕቱን4.49549.1051,02 x 102660148
(164 ዓመት , መዓልቲ 288 )
19.548 km/h


 እዞም ዝተዓዘብናዮም ፕላኔታት ከምዚ ዝስዕብ  በብኣርባዕተ ኣብ ክልተ ይኽፈሉ፣ መምስመለለይኦም ኣብ ዝስዕብ ተኸተል ///

 ካብ ተሪር ሓቅታት ዝቆሙ ፕላኔታትመለለይኦም ካብ ጋዝ ወይ በረድ ዝቆሙ ፕላኔታትመለለይኦም
ሜርኩሪ
ካብ ከውሒ ዝቆሙ እዮምጁፒተር
ካብ ጋዝ ወይ በረድ ዝቆሙ እዮም
ቪነስ
ዝኸቦም ካቲም-መሰል ስይስተም የብሎምንሳቱርን
ዝኸቦም ካቲም-መሰል ሲስተም ኣለዎም
ምድሪ
ዝኸብዎም ኣዋርሕ  ውሑዳት እዮም ወይ የብሎምን ዩረይነስ
ብዙሓት ኣዋርሕ ይኸብዎም
ማርስ
ምስቶም ካልኦት ተመዓራርዮም ንኣሽቱ`ዮምኔፕቱን
ዓበይቲ እዮም

                

ሕቶ ///ኣብ ሞንጋ ወርሕን ፕላኔትን ዘሎ ፍልልይ እንታይ`ዩ፧ ሓደ ወርሒኸ ፕላኔት ድዩ፧

 ሓደ ወርሒ  ንጸሓይ ኣይዞራን እዮ። ሓደ ወርሒ  ንርእሱን ንሓደ ፕላኔትን እዩ ዝዘውር፡ ምድሪ ንኣብነት ነዐኣ ትዞራ ሓንቲ ወርሒ ኣላታ። ንወርሒ ፕላኔት ዘየብሎ ምኽንያት እምብኣር  ከም ፕላኔታት ርእሱ ዝኸኣለ ዑደት ጸሓይ ስለ ዘይገብር   እዩ። ተወሳኪ ወርሒ መብዛሕቲኡ ግዜ፡ ፕላኔት ንኽስመ ኣዝዩ ንእሽቶ ስለ ዝዀነ እዩ። 

ሕቶ /// ስመንታይ እዩም ሰባት 9 ፕላኔታት ኣለዉ ዝብሉ፧ 

እቲ ኣብ 1930 ንመጀመርያ ግዜ ዝተረኽበ ፕላኔት ፕሉቶ ክሳብ 2006 ከም ፕላኔት ይቁጸር ነበረ፡ ይኹን እምበር ድሕሪ ነዊሕ ዝርርብ ኣብ ዕለት 23. ውርሒ 8. ፕሉቶ ፕላኔት ከም ዘይኮነን፡  ፕላኔት ዘብልዎ መለኪዒታት ከም ዝጎድልዎን  ኣብ 2006 ተኣውጁ እዩ።  እቲ ምኽንያት  እምበኣር  ክሳብ 2006 ፣ 9 ፕላኔታ ስለ ዝነበሩ እዩ።

ሕቶ /// ፍልልይ ፕላኔትን ኮኾብን እንታይ`ዩ፧

ፕላኔት  ሓደ  ናይ ርእሱ  ዙረት ዘካይድ፡ ወትሩውን ንርእሱን ንሓደ ኮኾብ ወይ ድማ ጸሓይ ዝዘውር ኣካል ክኸውን ከሎ፡ ከኾብ ካብ ርእሱ ብርሃን ዘመንጩ  ኣካል ኮይኑ፡ መብዛሕቲኡ ግዜ`ውን ንዕኡ ዝዘርዎ ፕላኔታት ኣለውዎ። ብሕጽር ዝበለ ኣዘራርባ ኮኾብ ብርሃን ዘመንጩ ዓቢ ውን  እዩ። ፕላኔታት ናይ ርእሶም ብርሃን የብሎምን ምስ ኮኾብ ተመዓራርዮም ድማ ኣዝዮም ንኣሽቱ እዮም።

ሕቶ /// ስለምንታይ እያ ወርሒ ትበርህ፧

ወርሒ ልኽዕ ከምቲ ንዓና ካብ ጸሓይ ብርሃን ዝመጻና፡ ብርሃን ካብ ጸሓይ እዩ ዝመጻ፡ ስለዚ ናይ ርእሳ ብርሃን የብላን። እቲ ኣብ ዓለም ዄንካ ዝርአ፡ ወርሒ  ካብ ርእሳ ተመንጭዎ ዝመስል ብርሃን እምበኣር ካብ ጸሓይ ተቐቢላ ትነጽጎ ብርሃን'ዩ። ትፈልጡዶ፧ ወርሒ ንምድሪ ክትዞራ 27 መዓልትን 7 ሰዓትን  44 ደቒቃን ይወስደላ፣ ኣብዚ ተሞርኺሶም ብዙሓት ዝተፈላለዩ ጥንታውያን ህዝብታት  ንወርሒ ከም ዓውደ-ኣዋርሕ ክጥቀሙላ ኪኢሎም እዮም። ተወሳኺ ደቂ ሰባት ዝደየብዎ ካብ ዓለም ወጻኢ ትርከብ ባህርያዊት ሳትላይት ሓንቲ ወርሒ እያ።

   

ሕቶ /// ስለምንታይ`ዩ ኣብ ዓለም ለይቲን መዓልትን ዘሎ፧

ምድሪ ኣብ 24 ሰዓት ንርእሳ ሓደ ሳዕ ትዞራ፡12 ሰዓታታት ሙሉእ ኣብቲ ንጸሓይ ዘብል ገጻ ብርሃን ይኸውን (መዓልቲ) በቲ ሓደ ገጽ ድማ ጸልማት (ለይቲ)። ኣብተን ድሒረን ዝመጸ 12 ሰዓታት ድማ እቲ ብጸልማት ዝጸነሐ ገጻ ናብ ብርሃን ይመጽእ እቲ ብርሃን ዝነበረ ድማ ጸልማት ይኸውን። ስለዚ እተን 24 ሰዓታት በብ 12 ኣብ ለይትን መዓልትን ተኸፊለን ይርከባ እምበኣር፦፣፣   


ሕቶ /// ስለምንታይ`ዩ ኣብ ዓለምና ዝተፈላለየ ሰዓታት ዘሎ (time zones) ፧

ከምቲ ኣቐምና ዝረኣናዩ ጸሓይ ትበርቀሉን ትዓርበሉን ግዜ ኣብ መላእ ዓለም ሓደ ኣይኮነን፡ ኣብ ሓደ ቦታ ለይቲ ክኸውን ከሎ ኣብ ካልእ መዓልቲ`ዩ። ነዚ ንምምዕራይ ሰባት ዝተፈላለዩ ሰዓታት ክጥቀሙ ተገዲዶም ፦ ካብ  ከባቢ 1900 ጀሚሮም ድማ ንዓለም ንቁመትን(ዝንግሪር) ጎድንን(ማእገር) ነፍሲ ወከፍ time zone ኣብ 15° ዲግሪ ከፊሎማ (ጠቅላላ ድማ ኣብ  360° ዲግሪ እያ ትኽፈል ዓለም ) 360°፥ 24h = 15° በዚምኽንያት ሓደ (time zone)  ኣብ ሓደ ሰዓት 15° ዲግሪ ኮይኑ  ማለት`ዩ፡፡ ድሕሪዚ ተመሰሳሊ ምስቲ ዘለውዎ ቦታ ነናቶም ሰዓታት ክጥቀሙ ክኢሎም። ይኹን እምበር ብዙሓት ሃገራት ውን ኣብ time zones ብዘይ ምሙርካስ ናይ ባዕለን ሰዓታት ኣለወን እዩ።