ኣቶም እንታይ እዩ፡ ካብ መንታይ ዝቆመ እዩኸ፧ (ፍዚክስ)


ዘሎ ዘበለ ኩሉ ካብ ኣቶም(ንኣሽቱ ባእታታት) ዝቆመ እዩ። እዚ ማለት ፈሰስቲ፡ጋዛት፡ድሩቃት ነገራት ኩሎም ካብ ኣቶም ዝቆሙ እዮም። ነፍሲ-ወከፍ ኣቶም ክፋል ሓደ ከሚካላዊ ባእታ እዩ። ኣብ ዓለምና ዝፍለጡ ኣስታት 118 ባእታት ኣለዉ፡ 90 ካብኣቶም ብተፈጥሮ ኣብ ዓለም ይርከቡ፡ እቶም ዝተረፉ ድማ ሰብ ዘቆሞም እዮም። 

ናይ ዓለም ምሁራትን ፍላስፋታትን፡ ኣቶም ክምቀል ዘይክእል ዝነኣሰ ናይ ሂወት ኣሃዱ እዩ፡ ኢሎም ይኣምኑ ምንባሮም ይፍለጥ። ይኹን እምበር ድሕሪ ነዊሕ መርመራታትን ምዕባለ ሰነ-ፍልጠትን ከም ዝተረጋገጸ፡ ኣቶም ይምቀል እዩ፡፡ ን ኣቶም ዘቁምዎ ክፋላት ድማ ኣለዉ። ሓደ ኣቶም ኣብ ክልተ ይኽፈል፡ ንሱ ድማ ድርዒ-ኣቶምን(ላዕለዋይ ክፋል ኣቶም ) (eng. atomic shell)  ሕመረት ኣቶምን(ማእከላይ ክፋል ኣቶም) (eng. atomic nucleus ) እዩ። ሕመረት ኣቶም   ካብ ድርዒ-ኣቶም ኣዝዩ  ይንእስ፡ ዝዓበየ ርዝነት ኣቶም ግን ኣብ ሕመረት ኣቶም እዩ ዝርከብ! ሓደ ኣቶም ካብ (1)ኤለክትሮን (2) ፕሮቶን ከምኡውን (3)ኒውትሮን ዝቆመ እዩ። ፕሮቶን ከምኡውን ኒውትሮን ናይ ሓባር መጸውዒ ስሞም ሕመረት ወይ (Eng.nucleus) እዩ።    ኤሌክትሪካዊ ምልኣት ክፋላት ኣቶም ነዚ ዝስዕብ ይመስል!////

                                    ን ኣቶም ዘቁሞ ክፋልኤለክትሪካዊ ምልኣት/ኣመላልኣ
 (1)ኤለክትሮን
ኣሉታዊ (negative charged)
(2) ፕሮቶን
ኣወንታዊ (positive charged)
(3)ኒውትሮን
ላንጋ-ላንጋ/ኣይ ካብቲ ኣይ ካብዚ/ ዜሮ (zero charged)


ኣቆውማ ኣቶም ንምርዳእ   ነዚ ዝስዕብ ስእሊ ሓደ ኣቶም  ተመልከት//////


ሕመረት ኣቶም፡ እቲ ኣብ ሕምብርቲ ኣቶም ዝርከብ ኣወንታዊ ዝተመልአ(positive charged ) ክፋል ኣቶም እዩ። ሕመረት ኣቶም ካብ 20,000 ክሳብ 150,000  ዝነኣሰት ሰንጣቂት ኣለዎ ካብ  ድርዒ-ኣቶም፡ ኣስታት 99,9% ክብደት ሓደ ኣቶም ግን ኣብ ሕመረት ኣቶም እዩ ዝርከብ! ድርዒ-ኣቶም ላዕለዋይ ክፋል ኣቶም እዩ። ካብ ኣሉታዊ ናይ ኤለክትሪክ ምልኣት ዘለዎም ኤልክትሮንስ ዝቆመ ድማ እዩ።ሓደ ምልኣት ዘለዎም ኩሉ ግዜ ይነጻጸጉ እዮም። ኣንጻራዊ ምልኣት ግና ማለት ኣወንታዊ-ኣሉታዊ ይጋጠሙ እዮም።   

ከምቲ ቀደኢምና ዝራእናዩ ዝተፈላለዩ ኣቶማት እዩም ዘለዉ ፡ ኩሎም ዓይነታት ኣቶም ድማ ኣብ ኣርክያዊ ሰደቃ(Eng. periodic table) ተዘርዚሮም ይርከቡ! ኣስማቶምን(element name )፡ ርዝነቶም(atomic mass, )፡ ዘለዎም ብዝሒ ፕሮቶን(atomic number ) ካብ  ኣርክያዊ ሰደቃ ነቢብካ ክፍለጥ ይከኣል፡ ንመረዳእታ ነዚ ዝስዕብ  ኣርክያዊ ሰደቃ ተዓዘብ!/////

ኩሎም ኣቶማት ብዘለዎም ብዝሒ ፕሮቶንስ እዮም ዝፈላለዩ። ንኣብነት ሓደ 6 ፕሮቶንስ ዘለዎ ኣቶም ኩሉ ግዜ ካርቦን ኣቶም(Eng.carbon atom) እዩ። ወይ ድማ 8 ፕሮቶንስ ዘለዎ ኣቶም ኩኡ ግዜ ኦክስጅን ኣቶም (oxygen atom) እዩ።