ፍልልይ ናይ ዘይቅየር ቅልጣፈን(uniform motion) ዝቅየር ፍጥነትን እንታ`ዩ (accelerated motion)፧ (ፍዚክስ)


ኣብ ፍዚክስ ክልተ ዓይነት ምንቅስቃ እዩ ዘሎ፡ ዘይቅየር ከምኡ ፍጥነቱ ዝቀያየር ምንቅስቃስ፦ ዘይቅየር  ቅልጣፈ ማለት ፍጥነት ብዘይምቅያር ኣብ ሓደ ግዜ ዝብጻሕ ወይ ዝኽየድ ርሕቀት እዩ(Eng. uniform motion )። ዝቀያየር ድማ በንጻሩ ፍጥፍነት እናወሰኽካ ዝብጻሕ ርሕቀት እዩ። ነዚ ክንርድኦ ዝሕጉዝና መረዳእታታት  ኣብ መዓልታዊ ሂወትና ብዙሓት እዩም። ንኣብነት ሓደ  ተንቀሳቃሲ መሳልል ( ናይ ምድሪ ሊፍት) ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ ግዜ  ዘለዎ ፍጥነት ብዘይ ምውሳኽ ወይ ምንካይ ወትሩ ብሓደ ፍጥነት እዩ ዝንቀሳቀስ፡ እዚ ኣብነት ናይቲ  ዘይቀያየር ቅልጣፈ ዝተሰምየ ዓይነት ምንቅስቃስ እዩ። እቲ ካልኣይ ኣብነት፡ ነቲ ዝቀያየር ፍጥነት ዘለዎ ዓይነት ምንቅስቃስ ድማ መኪና እያ። መኪና ኣብ ትጎዓዘሉ መብዛሕቲኡ ግዜ ፍጥነት እና ወሰኽካ ከምኡውን እና ቀነስካ ምናልባት ውን ኣብ ሰማፌሮ ደው እናበልካ  እያ ትጎዓዝ፡ እዚ ኣብነት ናይ  ዝቀያየር ፍጥነት እዩ።

ፎርሙላ (Formula) ናይቲ ዘይቅየር ቅልጣፌ(Eng. uniform motion ) ነዚ ዝስዕብ ይመስል///

እቲ ፎርሙላ ከም ዝብሎ፡ ኣብ ምውሳኽ ወይ ምንካይ ፍጥነት ዘይብሉ ምንቅስቃስ፡ ኩሉ ግዜ ቅልጣፌን ግዜን ኣራቢሕና ንርሕቀት ንረኽቦ! ርሕቀት፡ ንግዜ ወይ ንቅልጣፌ ብምቃል ድማ ንቅልጣፌን ግዜን ንረኽቦም፦ ንዝሓሸ መረድኢ ነዚ ዝስዕብ ኣብነት ተኸተሉ///

1ይ ኣብነት፦ ፍጥነት ሓንቲ መኪና ማለት v=140 ኪ.ሜ ኣብ ሰዓት እዩ(kilometer per/hour) ግዜ  ወይ  t= 2  ሰዓት እዩ (2hours)።  እቲ ሕቶ ርሕቀት ወይ (d=distance)  ርኸብ እዩ።

ተዋሂቦምና ዘለዉ ኣሃዛት ናይ ቅልጣፌን ግዜን ኣብቲ ፎርምላ ብምእታው እምበኣር ሕቶና ንመልስ!

d=140km/h x 2 h  ! (h) ማለት ሰዓት ይጣፋእ ድሕሪዚ ኣራቢሕና መልስና ንረክብ!

(ርሕቀት)d=280 (km) ኪ.ሜ

2ይ ኣብነት፦ ሓንቲ ትረይን ኣብ 20 ሰከንድ 500 ሜትሮ ትጎዓዝ ቅልጣፌ   ናይታ ትረይን ርኸብ!

እቲ ፎርሙላ ነዚ ዝስዕብ ይመስል ///

 እቲ ፎርሙላ ከም ዝብሎ  እመብኣር፡  ርሕቀት ንግዜ ብምቃል ቅልጣፌ ንረክብ እዩ። ነቶም ዝተዋህቡና ኣሃዛት ኣብቲ ፎርሙላ ብምእታው እምብኣር መልስና ክንረክብ ንኽእል፦

V=500m ፥20s  ተመቂሉ ድማ 25ሜትሮ ንሰከንድ  ይተርፍ

መልስና ቅልጣፌ( V )= 25m/s (ሜትሮ ዝተመቅሎ ንሰከንድ) ይኸውን እምበኣር፡፦

ካብ ሜትሮ ናብ ኪሎሜተር ከምኡውን ካብ ሰዓት ናብ ደቓይቕ ወይ በንጻሩ ንምቅያር ነዚ ዝስዕብ ምፍላጥ የድሊ።



1000ሜትሮ=1ኪሎሜተር  
ሓደ ሰዓት ውን 60 ደቂቅ ወን 3600 ሰከንድ ይኸውን

ስለዚ እምኣር  ንሓደ ሜትሮ ኣብ ሰከንድ ናብ ኪሎሜተር ንሰዓት ንምቅያር ምስ 3,6 ከነራብሕ ኣለና፡ ካብ ኪሎሜተር ናብ ሜትሮ ድማ በንጻሩ ን 3,6 ንመቅል፡፦